Gepubliceerd op 1 maart 2026 | Leestijd: 6 minuten
Een alarmerend cijfer
Uit onderzoek dat in februari 2026 door de NOS naar buiten werd gebracht, blijkt dat maar liefst 60% van de zorgmedewerkers in Nederland te maken heeft gehad met een vorm van agressie op de werkvloer. Dit cijfer, dat is gebaseerd op landelijke enquêtes onder zorgprofessionals, bevestigt een trend die al jaren zichtbaar is maar sinds de coronapandemie in een stroomversnelling is geraakt.
Van verbale bedreigingen en intimidatie tot fysiek geweld en seksuele intimidatie — zorgverleners worden dagelijks geconfronteerd met situaties die niet alleen hun fysieke veiligheid bedreigen, maar ook hun mentale welzijn aantasten.
De impact van corona op agressie in de zorg
De coronapandemie heeft een duidelijke kentering gebracht in de manier waarop patiënten, bezoekers en cliënten omgaan met zorgpersoneel. Wat begon met applaus voor de zorg, sloeg om in frustratie over bezoekbeperkingen, vaccinatiebeleid en wachttijden.
Concrete ontwikkelingen sinds corona:
- Bezoekers die gefrustreerd raken door beperkte bezoektijden en hun woede richten op verpleegkundigen
- Patiënten die agressief worden vanwege wachttijden op de spoedeisende hulp
- Toenemende verbale agressie bij het handhaven van huisregels
- Een verharding in de maatschappij die ook de zorgomgeving binnendringt
Deze trend is niet beperkt tot één sector. Van ziekenhuizen en verpleeghuizen tot de GGZ en thuiszorg — overal stijgt het aantal meldingen van agressie-incidenten.
Wie worden het hardst getroffen?
Hoewel agressie in alle zorgsectoren voorkomt, zijn sommige groepen bijzonder kwetsbaar:
Spoedeisende hulp (SEH)
De SEH is een van de meest risicovolle afdelingen in een ziekenhuis. Wachttijden, pijn, alcohol- en drugsgebruik en emotionele stress vormen een cocktail die regelmatig leidt tot agressie. Verpleegkundigen op de SEH rapporteren de hoogste incidentcijfers.GGZ-medewerkers
Zorgverleners in de geestelijke gezondheidszorg werken met patiënten die door hun ziektebeeld onvoorspelbaar kunnen reageren. Psychoses, manische episodes en ernstige persoonlijkheidsproblematiek kunnen leiden tot agressie die moeilijk te voorzien is.Verpleeghuispersoneel
In verpleeghuizen is agressie vaak gerelateerd aan dementie en onbegrepen gedrag. Hoewel de intentie niet kwaadwillend is, kan het voor zorgmedewerkers emotioneel en fysiek belastend zijn.Thuiszorgmedewerkers
Thuiszorgmedewerkers werken alleen en zijn daardoor extra kwetsbaar. Ze komen bij mensen thuis — een omgeving die ze niet controleren — en hebben bij een incident geen directe ondersteuning van collega's.De gevolgen: meer dan alleen fysiek letsel
De impact van agressie op zorgmedewerkers reikt veel verder dan blauwe plekken of schaafwonden:
Psychische impact:
Organisatorische gevolgen:
Impact op zorgkwaliteit:
Wat kunt u als zorginstelling doen?
Het goede nieuws: er is veel mogelijk om agressie te verminderen en de veiligheid van uw medewerkers te vergroten. Een effectieve aanpak bestaat uit drie pijlers:
1. Preventie
Voorkomen is altijd beter dan genezen. Preventieve maatregelen omvatten:- Risicotaxatie: Breng in kaart welke afdelingen, momenten en patiëntgroepen het hoogste risico vormen
- Omgevingsaanpassingen: Zorg voor goede verlichting, vluchtroutes en alarmsystemen
- Communicatietraining: Train uw medewerkers in het herkennen van escalatiesignalen
- Huisregels: Stel duidelijke gedragsregels op en communiceer deze actief naar patiënten en bezoekers
2. De-escalatie
Wanneer een situatie dreigt te escaleren, is de-escalatie de sleutel:- Verbale technieken: Rustig spreken, actief luisteren, erkennen van emoties
- Non-verbale communicatie: Open houding, oogcontact, afstand bewaren
- Professionele ondersteuning: Beveiligers die getraind zijn in de-escalatie kunnen het verschil maken tussen een incident en een veilige afloop
- Teamafspraken: Duidelijke protocollen wie wanneer ingrijpt
3. Professionele beveiliging
Soms is de aanwezigheid van professionele beveiliging noodzakelijk:- Preventieve aanwezigheid: De zichtbare aanwezigheid van een beveiliger werkt drempelverlagend voor agressief gedrag
- Vaste beveiligers: Beveiligers die de instelling, het personeel en de patiëntenpopulatie kennen, handelen effectiever
- Getraind in de zorgsector: Standaard beveiliging volstaat niet in de zorg. Zorgbeveiligers met specifieke training in de-escalatie en zorgprotocollen maken het verschil
- 24/7 beschikbaarheid: Agressie kent geen kantoortijden
De rol van gespecialiseerde zorgbeveiliging
Bij Praesidion Security geloven we dat zorgbeveiliging een specialisme is. Onze beveiligers zijn niet alleen getraind in beveiligingstechnieken, maar begrijpen ook de zorgsector van binnenuit. Ze weten dat een patiënt in een psychose een andere benadering nodig heeft dan een gefrustreerde bezoeker op de SEH.
Wat maakt zorgbeveiliging anders?
- De-escalatie staat altijd voorop — ingrijpen is het laatste middel
- Kennis van relevante wetgeving (Wvggz, Wzd)
- Begrip voor ziektebeelden en de impact op gedrag
- Samenwerking met het zorgteam als gelijkwaardige partner
- Vaste gezichten die vertrouwen opbouwen
Praktische checklist voor bestuurders en locatiemanagers
Om van goede intenties naar concrete verbeteringen te gaan, helpt het om structureel te werken met een veiligheidschecklist. Onderstaande punten gebruiken wij vaak als startpunt bij nieuwe opdrachtgevers:
1. Is er een actueel agressieprotocol per afdeling? Een protocol op papier is niet genoeg. Controleer of teams weten wat er van hen verwacht wordt. 2. Worden incidenten laagdrempelig gemeld? Als medewerkers denken dat melden geen zin heeft, verdwijnen waardevolle signalen. 3. Is er zicht op piekmomenten van agressie? Data over tijdstippen, locaties en type incidenten helpt bij gerichte inzet van beveiliging. 4. Zijn leidinggevenden zichtbaar betrokken? Veiligheid is geen thema dat u kunt delegeren zonder bestuurlijke aandacht. 5. Wordt nazorg standaard aangeboden na incidenten? Een goed gesprek na een incident voorkomt langdurige uitval.
Van incidentgedreven naar risicogestuurd werken
Veel instellingen reageren pas wanneer het misgaat. Dat is begrijpelijk, maar niet houdbaar. Een professionele veiligheidsaanpak in 2026 is risicogestuurd: u analyseert vooraf waar de grootste kwetsbaarheden zitten en neemt maatregelen voordat er slachtoffers vallen.
Daarbij helpt het om beveiliging niet te zien als losse kostenpost, maar als onderdeel van personeelsbehoud en kwaliteitszorg. Een veilige werkvloer is een randvoorwaarde om goede zorg te kunnen leveren én medewerkers te behouden in een krappe arbeidsmarkt.
Gratis adviesgesprek
Wilt u weten hoe u de veiligheid van uw zorgmedewerkers kunt vergroten? Praesidion Security biedt een gratis adviesgesprek aan waarin we samen kijken naar de specifieke situatie van uw instelling.
Neem contact op via zorg@praesidion.nl of bel 046 240 2401. Wij zijn 24/7 bereikbaar.
Praesidion Security B.V. — Zorgbeveiliging met zorginzicht. Vergunning ND 6250.