Gepubliceerd op 12 maart 2026 | Leestijd: 7 minuten
57% van de zorgmedewerkers: slachtoffer van agressie
De cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) begin 2026 publiceerde, liegen er niet om. 57 procent van alle zorg- en welzijnsmedewerkers gaf aan in 2024 te maken te hebben gehad met agressie door patiënten of hun naasten. Dat is meer dan de helft van alle mensen die dagelijks klaarstaan voor de zorg aan anderen.
Het gaat niet om incidenten in de marge. Verbale agressie — schreeuwen, schelden, kleineren — werd door 48 procent gemeld. Een kwart (25%) ervoer pestgedrag en bij 21 procent was er sprake van fysieke agressie. De FNV spreekt van een "onhoudbare situatie" en noemt de cijfers een "keihard signaal dat werkgevers en de overheid nu hun verantwoordelijkheid moeten nemen."
Werkdruk als brandversneller
Uit dezelfde CBS-cijfers komt een verontrustend verband naar voren: zorgmedewerkers met de hoogste werkdruk worden aanzienlijk vaker geconfronteerd met agressie. Bij hen ligt het percentage op 68%, tegenover 54% bij medewerkers met een normale werkdruk. De FNV wijst erop dat personeelstekorten en overbelasting niet alleen de zorgkwaliteit aantasten, maar direct leiden tot onveiligheid op de werkvloer.
FNV-vakbondsbestuurder Elise Merlijn is daar scherp over: "Werkdruk is geen abstract woord meer, het is één van de belangrijkste oorzaken dat zorgmedewerkers vaker agressie meemaken. Als werkgevers blijven inzetten op overbelasting nemen zij bewust een risico met de veiligheid van hun mensen."
Nij Smellinghe: dagelijks een beveiliger op de werkvloer
Ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten herkent de landelijke trend. Intern onderzoek toont aan dat ruim een derde van hun medewerkers te maken krijgt met agressie — lager dan het landelijke gemiddelde, maar volgens het ziekenhuis nog steeds zorgwekkend. "Het ziekenhuis kan je zien als een mini-maatschappij. Wat buiten speelt, zie je hier terug," aldus Annet, beleidsmedewerker bij Nij Smellinghe.
Het ziekenhuis heeft daarop concrete maatregelen genomen. Er is een programma opgezet dat het agressiebeleid aanscherpt, met aandacht voor handelingskaders, juridische mogelijkheden en de-escalatietrainingen. Maar de meest zichtbare stap: iedere dag is er nu een beveiliger aanwezig die medewerkers ondersteunt wanneer situaties dreigen te escaleren.
Nij Smellinghe is daarmee geen uitzondering meer. Steeds meer ziekenhuizen kiezen voor structurele beveiligingsinzet in plaats van alleen reageren wanneer het al misgaat.
St. Antonius Utrecht: smileys alleen zijn niet genoeg
Een sprekend voorbeeld van de zoektocht naar effectieve maatregelen is het St. Antonius Ziekenhuis in Utrecht. Vorig jaar startte het ziekenhuis in Leidsche Rijn, Nieuwegein en Woerden de campagne 'Glimlach': grote paarse, witte en oranje bollen met lachende gezichten om bezoekers eraan te herinneren dat een vriendelijk gebaar verschil maakt.
Bijna een jaar later trekt het ziekenhuis een eerlijke conclusie: de smileys werken niet goed genoeg. Woordvoerder Vera IJzerman: "De meeste mensen gedragen zich goed, maar bij sommige mensen loopt de emmer over. Zij tonen dan agressie, schelden en intimidatie. In sommige gevallen worden patiënten zelfs fysiek."
Het St. Antonius combineert de bewustwordingscampagne daarom nu met hardere maatregelen: inzet van beveiligers en een gele- en rode-kaartsysteem. Bij een rode kaart is de patiënt of bezoeker niet langer welkom in het ziekenhuis. "Als je met zulk agressief gedrag te maken krijgt dat het niet meer door de beugel kan, kun je niet anders," zegt IJzerman.
Een heldere trend: ziekenhuizen investeren in beveiliging
De voorbeelden van Nij Smellinghe en het St. Antonius staan niet op zichzelf. Overal in Nederland investeren zorginstellingen in professionele beveiliging als vast onderdeel van hun veiligheidsbeleid. Niet als luxe, maar als noodzaak.
De redenen zijn duidelijk:
- Preventieve werking: de zichtbare aanwezigheid van een beveiliger verlaagt de drempel voor agressief gedrag
- Snelle de-escalatie: getrainde beveiligers grijpen in vóórdat een situatie onbeheersbaar wordt
- Bescherming van personeel: zorgmedewerkers kunnen zich concentreren op hun eigenlijke werk
- Professionele afhandeling: van gebiedsverbod tot aangifte — beveiligers kennen de procedures
De FNV onderschrijft dit. In hun reactie op de CBS-cijfers noemen zij "goede beveiliging" expliciet als één van de noodzakelijke maatregelen op de werkvloer, naast de-escalatieteams en handhaafbare huisregels.
Waarom standaard beveiliging niet volstaat in de zorg
Niet iedere beveiliger is geschikt voor een zorgsetting. Een patiënt met dementie die onrustig wordt, vraagt een fundamenteel andere benadering dan een agressieve bezoeker in een winkelcentrum. Een bewoner in een GGZ-instelling met een psychose heeft de-escalatie nodig, geen confrontatie.
Effectieve zorgbeveiliging vraagt om:
- Kennis van ziektebeelden en hoe die gedrag beïnvloeden
- De-escalatievaardigheden als standaard werkmethode, niet als laatste redmiddel
- Begrip voor zorgwetgeving zoals de Wvggz en Wzd
- Samenwerking met het zorgteam als gelijkwaardige partner
- Continuïteit: vaste beveiligers die de instelling, het personeel én de patiëntenpopulatie kennen
Het verschil tussen een standaard beveiliger en een gespecialiseerde zorgbeveiliger is het verschil tussen brandjes blussen en structureel een veilige omgeving creëren.
Van reactief naar risicogestuurd veiligheidsbeleid
De cijfers van het CBS en de ervaringen van ziekenhuizen als Nij Smellinghe en het St. Antonius laten één ding zien: reageren nadat het misgaat is niet langer voldoende. De zorginstellingen die het verschil maken in 2026, zijn de instellingen die vooraf investeren in veiligheid.
Dat betekent:
1. Risicotaxatie per afdeling — waar zitten de kwetsbaarheden? 2. Structurele beveiligingsinzet — niet ad hoc, maar als vast onderdeel van de operatie 3. Incidentregistratie en analyse — leer van patronen in plaats van individuele voorvallen 4. Training en de-escalatie — voor zowel zorgpersoneel als beveiligers 5. Samenwerking met Justitie — voor de groep die structureel overlast veroorzaakt
De vicieuze cirkel doorbreken
De FNV waarschuwt voor een vicieuze cirkel: werkdruk leidt tot meer agressie, agressie leidt tot uitval en vertrek, vertrek leidt tot hogere werkdruk. Steeds meer zorgprofessionals geven er de brui aan. In een toch al krappe arbeidsmarkt is dat een tijdbom onder het zorgstelsel.
Professionele beveiliging doorbreekt deze cirkel op een concrete manier. Medewerkers die zich veilig voelen, blijven langer. Ze melden zich minder vaak ziek. Ze functioneren beter. En ze zijn de beste ambassadeurs voor het werven van nieuwe collega's.
Investeren in veiligheid is daarmee geen kostenpost — het is een investering in personeelsbehoud en zorgkwaliteit.
Over Praesidion Security — Zorgbeveiliging met zorginzicht
Praesidion Security levert gespecialiseerde zorgbeveiliging aan ziekenhuizen, GGZ-instellingen, verpleeghuizen en andere zorginstellingen in Midden- en Zuid-Limburg. Onze beveiligers zijn getraind in de-escalatie, kennen de zorgsector van binnenuit en werken als vast onderdeel van uw team.
Wilt u weten hoe professionele zorgbeveiliging de veiligheid in uw instelling kan vergroten? Neem contact op voor een gratis adviesgesprek.
📞 046 240 2401 (24/7 bereikbaar) ✉️ zorg@praesidion.nl 🌐 zorgbewaking.nl
Praesidion Security B.V. — Zorgbeveiliging met zorginzicht. Vergunning ND 6250.
Bronnen: CBS Werknemersenquête 2024 (gepubliceerd februari 2026), FNV Zorg & Welzijn, Ziekenhuis Nij Smellinghe, St. Antonius Ziekenhuis Utrecht, RTV Utrecht.